Hoe ondervoeding kan worden aangepakt en de gezondheid van het immuunsysteem kan worden ondersteund door middel van grootschalige verrijkingsprogramma’s

• Het verband tussen goede voeding en een optimale werking van het immuunsysteem wordt door overheidsinstanties steeds vaker benadrukt.^1,2 Kwetsbare bevolkingsgroepen hebben echter vaak geen toegang tot voedzaam voedsel of kunnen zich dit niet veroorloven, waardoor zij een groter risico lopen op ondervoeding. Hierdoor zouden ze een mogelijk zwakker immuunsysteem kunnen krijgen en daardoor vatbaarder zijn voor infecties en ziektes.
  
• Voedingsverrijking is een van de meest effectieve, veilige en kostenefficiënte manieren om voedingstekorten aan te pakken, de gezondheid van het immuunsysteem te ondersteunen en de economische ontwikkeling in landen met een laag of gemiddeld inkomen positief te beïnvloeden.
• In ons nieuwste ‘Ask-the-Expert’-interview bespreken Yannick Foing, Global Director van de Verbetering van voeding bij dsm-firmenich, en dr. Maaike Bruins, Lead Scientist Public Health Nutrition bij dsm-firmenich, het potentieel van grootschalige voedselverrijkingsprogramma’s voor het verbeteren van de voedingsstatus en de immuungezondheid van alle bevolkingsgroepen, inclusief de meest kwetsbaren ter wereld.

Redacteur van Talking Nutrition: Kwetsbare bevolkingsgroepen hebben al te maken met een reeks uitdagingen, zoals hoge armoede- en ongelijkheidscijfers, ondergefinancierde gezondheidszorgstelsels en beperkte financiële reserves. Kunt u ons uitleggen waarom een gezond immuunsysteem zo belangrijk is voor deze bevolkingsgroepen?

Maaike Bruins: In tijden van crisis is een gezond immuunsysteem van cruciaal belang om het lichaam tegen infecties te beschermen en een sneller herstel bij ziekte te bevorderen. Het verband tussen voeding en de werking van het immuunsysteem wordt steeds vaker benadrukt door overheidsinstanties zoals de Wereldgezondheidsorganisatie.³ Zelfs vóór COVID-19 leed bijna een derde van de wereldbevolking aan ziekten en vroegtijdig overlijden als gevolg van voedingstekorten. Aangezien de pandemie gevolgen heeft voor de voedselvoorziening, lijdt het geen twijfel dat zij alle vormen van ondervoeding verergert, van een tekort aan calorieën tot een tekort aan micronutriënten, waarbij met name de meest kwetsbare bevolkingsgroepen worden getroffen.⁴ Dit zal deze bevolkingsgroepen waarschijnlijk blootstellen aan een nog groter onmiddellijk risico op infectieziekten. Bovendien zouden de ingrijpende gevolgen van de COVID-19-pandemie voor de voeding in het vroege leven ongekende, levenslange gevolgen kunnen hebben voor toekomstig onderwijs, het risico op chronische ziekten en de algehele vorming van menselijk kapitaal.⁵

Yannick Foing: Ondervoeding is een wijdverbreide crisis op het gebied van de volksgezondheid en de gevolgen ervan voor de menselijke gezondheid en de sociaal-economische ontwikkeling zijn ernstig. Goede voeding speelt een cruciale rol bij het ondersteunen van een gezond immuunsysteem⁶ en de algehele gezondheid. Van lagere kosten voor de gezondheidszorg en minder ziekteverzuim tot betere prestaties op het werk en op school: het verstrekken van de juiste voeding aan degenen die dat het hardst nodig hebben, kan een positieve invloed hebben op de economische ontwikkeling en welvaart.

Door ervoor te zorgen dat iedereen zowel de benodigde calorieën als de benodigde micronutriënten binnenkrijgt, kan de weerstand tegen infecties worden versterkt, kan het herstel bij ziekte worden versneld en kunnen mensen gezond blijven en zich goed ontwikkelen. Micronutriënten zoals vitamine D en Vitamin C en zink zijn bijvoorbeeld van cruciaal belang voor een goed functionerend immuunsysteem en spelen een essentiële rol bij het bevorderen van gezondheid en welzijn.⁷ 

Hoe is de kijk op de gezondheid van het immuunsysteem veranderd sinds het begin van de COVID-19-pandemie?

Yannick Foing: Een jaar na het uitbreken van de COVID-19-pandemie is de bezorgdheid onder consumenten over immuniteit toegenomen en groeit wereldwijd, in alle sociaaleconomische groepen, het besef van de belangrijke rol die voeding speelt voor de gezondheid van het immuunsysteem.⁸ Dit besef strekt zich ook uit tot zowel de particuliere als de publieke sector – beleidsmakers zijn zich nu nog sterker bewust van de cruciale invloed van voeding op de volksgezondheid en het rendement van investeringen in voedingsinterventies.

Lopen bepaalde bevolkingsgroepen een groter risico op een verminderde immuunfunctie?

Yannick Foing: Mensen met een lager inkomen kunnen zich vaak geen voedzaam voedsel veroorloven en lopen een groter risico op ondervoeding, wat een negatieve invloed kan hebben op de gezondheid van het immuunsysteem. Dit vormt een grote uitdaging voor kwetsbare groepen, zoals schoolkinderen, werknemers en zwangere vrouwen. Tekorten aan micronutriënten komen echter niet alleen veel voor bij bevolkingsgroepen met een laag inkomen, maar in alle inkomensgroepen. De publieke en de particuliere sector hebben de verantwoordelijkheid om de krachten te bundelen en ervoor te zorgen dat betaalbare en ambitieuze voedingsoplossingen voor iedereen, overal toegankelijk zijn. 

Maaike Bruins: Vrouwen en kinderen zijn bijzonder kwetsbaar voor tekorten aan micronutriënten en een zwakke immuunfunctie. Onvoldoende voeding — met name tijdens de eerste 1.000 dagen vanaf het begin van de zwangerschap tot het tweede levensjaar — kan de groei en ontwikkeling van een baby schaden, wat van invloed is op zijn of haar vermogen om goed te presteren op school en later in het leven in zijn of haar levensonderhoud te voorzien. In veel samenlevingen zijn vrouwen degenen die voor anderen zorgen en vormen ze een groot deel van het eerstelijnsgezondheidszorgpersoneel, wat betekent dat ze in tijden van crisis een sterk en gezond immuunsysteem nodig hebben. De aanpak van ondervoeding bij vrouwen en kinderen moet daarom een centrale pijler vormen in de wereldwijde strategie ter bestrijding van COVID-19.

Welke oplossingen kunnen helpen om de toegang tot voedzaam voedsel dat de gezondheid van het immuunsysteem ondersteunt, te verbeteren?

Yannick Foing: Voedingsverrijking is een van de meest effectieve, veilige en kostenefficiënte manieren om tekorten op bevolkingsniveau aan te pakken. Het kan de voedingswaarde van basisvoedingsmiddelen zoals rijst, tarwemeel en maïs verhogen door essentiële Vitamines en mineralen toe te voegen of te vervangen die tijdens de verwerking mogelijk verloren zijn gegaan – zonder dat dit invloed heeft op de smaak, de bereidingswijze of de eetgewoonten en voorkeuren van de consument. Het verrijken van basisvoedingsmiddelen kan ook aanzienlijke sociale en economische voordelen opleveren – uit onderzoek blijkt namelijk dat een jaarlijkse investering van 19 miljoen dollar in het verrijken van voedingsmiddelen 570 miljoen dollar aan voordelen zou kunnen opleveren in de vorm van een betere gezondheid, lagere sterftecijfers en meer inkomensmogelijkheden ter waarde van 1 miljard dollar.⁹

Als langetermijninvestering waarbij alle belanghebbenden betrokken zijn, kunnen grootschalige verrijkingsprogramma’s voor basisvoedingsmiddelen bijdragen aan de bestrijding van ondervoeding en de verbetering van de immuungezondheid van grote bevolkingsgroepen. Deze maatregelen kunnen ook op specifieke bevolkingsgroepen worden gericht via voedingsprogramma’s voor werknemers of schoolmaaltijdprogramma’s. De meeste maaltijden die aan werknemers in lage- en middeninkomenslanden worden verstrekt, bestaan grotendeels uit basisvoedingsmiddelen die essentiële Vitamines en mineralen missen.¹⁰ Door verrijkte voedingsmiddelen centraal te distribueren op de werkplek kunnen zowel werkgevers als overheden veel werknemers bereiken, wat bijdraagt aan een optimale gezondheid van het immuunsysteem en een betere levenskwaliteit, en daarmee de productiviteit en de veerkracht van de toeleveringsketen vergroot. Het waarborgen van optimale voeding en levenskwaliteit voor de huidige beroepsbevolking levert werkgevers zelfs een rendement op van maximaal 6 US$ per 1 US$ die in de voeding van hun personeel wordt geïnvesteerd.¹¹

Daarnaast kunnen schoolvoedingsprogramma’s kinderen op school verrijkte maaltijden aanbieden, en kan verrijking op de plaats van gebruik, zoals micronutriëntenpoeders (MNP’s), ook helpen bij de bestrijding van ondervoeding bij kinderen. Deze oplossingen, die al op grote schaal worden gebruikt door overheden en het Wereldvoedselprogramma, worden geleverd in zakjes om rechtstreeks door schoolmaaltijden te mengen en hebben op geen enkele manier invloed op de eigenschappen van het voedsel — zoals smaak en textuur —, wat bijdraagt aan een betere naleving van de consumptievoorschriften. MNP’s kunnen ook worden uitgedeeld voor thuisgebruik aan leerlingen die vanwege sluitingen of ziekte niet naar school kunnen gaan. Optimale voeding op school kan de cognitieve functies en het immuunsysteem van kinderen ondersteunen, waardoor ouders worden gestimuleerd om hun kinderen naar school te sturen, waardoor ze regelmatig naar school gaan en later in hun leven betere prestaties leveren, zowel op school als op het werk.

Naast maaltijdprogramma’s op scholen en voedingsinitiatieven voor werknemers speelt ook de particuliere sector een rol bij het vergroten van de toegankelijkheid voor consumenten en de beschikbaarheid van verrijkte producten die de immuunfunctie ondersteunen. Aangezien 60% van de consumenten zich zorgen maakt over hun immuunsysteem, is er duidelijk vraag naar doelgerichte, voedingsrijke oplossingen die gericht zijn op het optimaliseren van de gezondheid van het immuunsysteem.¹²

Welke rol spelen voedingsoplossingen die de gezondheid van het immuunsysteem ondersteunen en voedingsmaatregelen op het gebied van volksgezondheid bij het bijdragen aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN?

Maaike Bruins: Duurzame Ontwikkelingsdoelstelling (SDG) 2 van de Verenigde Naties (VN) heeft tot doel een einde te maken aan de honger in de wereld en alle vormen van ondervoeding, terwijl SDG 3 streeft naar een goede gezondheid en welzijn voor bevolkingen wereldwijd. Het bereiken van deze doelstellingen is een uitdaging die in het licht van COVID-19 nog urgenter is geworden, waarbij overheidsinstanties steeds vaker wijzen op de verwoestende gevolgen die de pandemie heeft voor zowel de wereldwijde ondervoedingscrisis als de volksgezondheid. De pandemie zal waarschijnlijk leiden tot nieuwe haarden van voedselonzekerheid en zou de honger in de wereld met 12% tot 20% kunnen doen toenemen (83-132 miljoen mensen).¹³

Het is daardoor nog belangrijker geworden om iedereen toegang te garanderen tot betaalbaar en voedzaam voedsel, wat grootschalige oplossingen vereist. Voedingsmaatregelen kunnen veel mensen bereiken en hun voedingsstatus verbeteren, waardoor de vooruitgang bij het verwezenlijken van de VN-duurzameontwikkelingsdoelstellingen 2 en 3 wordt versneld.

Hoe ondersteunt dsm-firmenich de voedingsindustrie, overheden en ngo’s bij het bieden van kosteneffectieve, veilige en voedzame oplossingen voor kwetsbare groepen?

Yannick Foing: Wij zien een wereld zonder ondervoeding, waarin iedereen een beter leven leidt. Maar om deze visie te verwezenlijken is meer nodig dan alleen producten. Daar heb je een partner voor nodig. Door middel van samenwerkingsverbanden tussen de publieke en private sector ontwikkelt dsm-firmenich betaalbare, ambitieuze en toegankelijke voedingsoplossingen die kunnen bijdragen aan de gezondheid van de groeiende wereldbevolking. 

We werken samen met overheden, donoren, niet-gouvernementele organisaties (ngo’s) en VN-organisaties om doeltreffende voedingsinterventies op het gebied van de volksgezondheid in te voeren, waaronder grootschalige programma’s waarbij gebruik wordt gemaakt van verrijking van basisvoedingsmiddelen, voedingssupplementen voor de volksgezondheid of MNP’s. dsm-firmenich helpt zijn partners ook bij het opzetten van interventies met supplementen met meerdere micronutriënten (MMS) om de voeding van moeders te verbeteren in regio’s waar voedingstekorten veel voorkomen of waar de voedselvoorzieningsketens ernstig verstoord zijn.14 En Het pleitwerk van dsm-firmenich is erop gericht het bewustzijn te vergroten over de gezondheids- en economische voordelen van voedingsinterventies, om de wereldwijde implementatie ervan te versnellen.