Whitepaper: Voedingszorg ter ondersteuning van het immuunsysteem bij ouderen

• Het opbouwen van een sterk immuunsysteem is nog nooit zo belangrijk geweest – vooral bij ouderen, die niet zo krachtig reageren op immuunuitdagingen, zoals infecties en ziekten, of op vaccinaties, als jongere generaties.
• Barbara Troesch, Senior Scientific Affairs Manager Global Medische Voeding &Pharmaceutics bij dsm-firmenich, geeft ons een deskundig inzicht in de immuniteit bij ouderen. Ze legt onder meer uit waarom ons immuunsysteem verzwakt naarmate we ouder worden en hoe de immuniteit kan worden geoptimaliseerd door de ontwikkeling van gespecialiseerde voedingsoplossingen.
• Lees verder om toegang te krijgen tot onze NIEUWE whitepaper en ontdek hoe u de levenskwaliteit en zelfstandigheid van ouderen kunt bevorderen.

Waarom zijn ouderen vatbaarder voor infecties?

Dit verschijnsel staat bekend als immunosenescentie: naarmate we ouder worden, neemt de immuunfunctie geleidelijk af. Dit beïnvloedt ons vermogen om op infecties te reageren en ons immuungeheugen op lange termijn in stand te houden, waardoor we op onze beurt kwetsbaarder worden voor ziekten en infecties. Inflammaging – oftewel chronische, lichte ontsteking – komt ook vaak voor naarmate men ouder wordt. Ontsteking is een belangrijk onderdeel van de immuunrespons, maar een langdurige ontsteking kan de biologische veroudering versnellen en bijdragen aan tal van leeftijdsgebonden (vaak gelijktijdig voorkomende) aandoeningen, waaronder hart- en vaatziekten, kanker, kwetsbaarheid, sarcopenie en de ziekte van Alzheimer. Deze aandoeningen kunnen op hun beurt het reeds verzwakte immuunsysteem nog verder aantasten.

Bovendien hangt ondervoeding, die bij ouderen vaker voorkomt en vaak over het hoofd wordt gezien, nauw samen met een afname van de immuunfunctie. Dit komt doordat een adequate en evenwichtige voedingsstatus essentieel is voor een effectieve immuunrespons, vooral tijdens infecties, aangezien bepaalde voedingsstoffen de immuuncellen helpen om goed te functioneren en ontstekingen te bestrijden.

Waarom is ondervoeding juist bij ouderen een probleem?

Naar schatting lijdt wereldwijd 15 tot 30% van de ouderen aan ondervoeding, en loopt ongeveer 60% van de bewoners van verzorgingstehuizen het risico hierop.¹ Er zijn een aantal factoren die bijdragen aan ondervoeding bij ouderen, waaronder ‘anorexia van het ouder worden’ en medicijngebruik.

“Anorexia bij ouderen is een complexe aandoening met meerdere oorzaken die gepaard gaat met verlies van eetlust en/of verminderde voedselinname,” legt Barbara Troesch uit. “Dit kan het gevolg zijn van veranderingen in de spijsvertering, hormonale schommelingen, ziekte, pijn en veranderingen in reuk, smaak en gezichtsvermogen, die de eetlust sterk beïnvloeden. „Door leeftijdsgebonden eetlustverlies krijgen ouderen minder vaak de voedingsstoffen en energie binnen die ze nodig hebben om hun immuunsysteem optimaal te laten functioneren.”

Welke invloed heeft dit op de houding van ouderen ten opzichte van vaccinaties?

Het COVID-19-vaccinatieprogramma werd wereldwijd in hoog tempo uitgerold. Hoewel de immuunrespons op het vaccin sterker is dan bij griepvaccins, lopen ouderen – met name kwetsbare of ondervoede ouderen – nog steeds het risico op een zwakkere immuunrespons in vergelijking met jongere mensen, en op een kortere beschermingsduur.² Bovendien brengt de opkomst van nieuwe varianten met een verhoogde overdraagbaarheid en een verminderde gevoeligheid voor door het vaccin opgewekte antistoffen extra uitdagingen met zich mee voor kwetsbare groepen zoals ouderen.³

Troesch legt uit: “Dezelfde mechanismen die een effectieve immuunrespons op een infectie teweegbrengen, dragen ook bij aan het opbouwen van immuniteit door vaccinatie. Daarom wordt aangenomen dat een tekort aan micronutriënten bijdraagt aan een slechte reactie op het vaccin. “Daarom is het belangrijk om ouderen te ondersteunen met voedingsstoffen en mineralen die bijdragen aan een sterk immuunsysteem, zoals Vitamin C en D, maar ook zink, koper, ijzer en selenium.”

Het innemen van voedingssupplementen is een veilige, goedkope en effectieve manier om een basis te leggen voor een gezonde immuunrespons. Een supplement met voedingsstoffen waarvan bekend is dat ze de immuunfunctie ondersteunen, dat in de weken voorafgaand aan vaccinaties wordt ingenomen, kan daarom helpen om een zwakke reactie op vaccinaties bij ouderen te ondervangen.

Is er een rol weggelegd voor gespecialiseerde voeding?

Een ‘voeding-eerst’-benadering wordt altijd aanbevolen – dat wil zeggen: mensen aanmoedigen om gezonde, evenwichtige maaltijden te eten. Maar als dat niet mogelijk is en een oudere een hoog risico op ondervoeding loopt, raden deskundigenrichtlijnen het gebruik aan van gespecialiseerde voedingsproducten – zoals orale voedingssupplementen, enterale voeding (sondevoeding) of parenterale voeding – om de gezondheid en het immuunsysteem te ondersteunen .

“Het is belangrijk om gespecialiseerde voedingsoplossingen zo voedzaam mogelijk te maken, om problemen te helpen voorkomen zoals het te snel vol raken bij het innemen van orale voedingssupplementen, waardoor men vervolgens niet meer op de normale maaltijdtijden eet; wat de kwaliteit van leven nog verder vermindert,” merkt Troesch op. “Bovendien is het van cruciaal belang dat oplossingen zo aantrekkelijk mogelijk zijn voor ouderen, om de therapietrouw te verbeteren. “Dit houdt in dat we een scala aan vormen, smaken en texturen aanbieden en producten ontwikkelen die gemakkelijk in de maaltijden kunnen worden geïntegreerd.”