Vraag het aan de expert: Wat u moet weten over vitamine D en de gezondheid van het immuunsysteem

• Vitamine D staat bekend om zijn rol bij het ondersteunen van de gezondheid van botten en spieren. Maar nu de wereld op zoek is naar nieuwe manieren om COVID-19 het hoofd te bieden, is er steeds meer belangstelling voor vitamine D vanwege de manier waarop het het immuunsysteem en de afweer van het lichaam tegen respiratoire virussen kan ondersteunen.
  
• Er zijn echter een aantal uitdagingen die ervoor zorgen dat mensen over de hele wereld geen voldoende vitamine D-spiegel in het bloed kunnen bereiken om een optimale werking van het immuunsysteem te waarborgen. Dit biedt innovatiedeskundigen de kans om voedingsoplossingen te ontwikkelen die de gezondheid van consumenten ondersteunen.
  
• In dit ‘vraag het aan de expert’-interview bekijken we hoe vitamine D bijdraagt aan een veerkrachtiger immuunsysteem, waarom de ‘zonnevitamine’ steeds meer aandacht trekt en wat fabrikanten van voedingsmiddelen en voedingssupplementen kunnen doen om de over het algemeen lage vitamine D-status wereldwijd te helpen verbeteren. 

Het immuunsysteem is ons afweersysteem dat ‘altijd aanstaat’ en voortdurend toezicht houdt om ons tegen infecties te beschermen. Bij blootstelling aan een ziekteverwekker beschermt het immuunsysteem het lichaam tegen schade via een tweeledige aanpak: aangeboren immuniteit en adaptieve (of verworven) immuniteit.

Zoals dr. Bruins uitlegt, is aangeboren immuniteit de immuniteit waarmee mensen worden geboren; deze bestaat uit fysieke barrières die het lichaam beschermen tegen het binnendringen van ziekteverwekkers en uit een eerste verdedigingslinie van cellen die onmiddellijke infectieuze bedreigingen herkennen en verwijderen. In de loop van ons leven bouwen we ook een tweede verdedigingslinie op: het adaptieve immuunsysteem.

Luister naar dr. Maaike Bruins, hoofd voedingswetenschapper bij dsm-firmenich, die ingaat op de rol van vitamine D bij het optimaliseren van de immuniteit gedurende het hele leven en hoe innovatie kan helpen bij het overwinnen van uitdagingen om wereldwijd een adequate vitamine D-status te waarborgen.

De adaptieve, oftewel verworven, immuunrespons verloopt langzamer dan de aangeboren immuunrespons (dagen tot weken); de adaptieve immuniteit is echter specifieker in het uitschakelen van ziekteverwekkers en beschikt over een immuungeheugen. Het adaptieve immuunsysteem bestaat uit gespecialiseerde witte bloedcellen, namelijk T- en B-lymfocyten. Deze werken samen om geïnfecteerde gastheercellen op te sporen en te vernietigen door de aanmaak van antilichamen die via de bloedbaan worden getransporteerd en zich aan de indringer binden, waardoor deze wordt gemarkeerd voor vernietiging door immuuncellen. Cruciaal is dat het adaptieve immuunsysteem, dat leert van recent opgelopen infecties, ‘geheugencellen’ aanmaakt, waardoor het lichaam snel kan reageren als het opnieuw door dezelfde ziekteverwekker wordt geïnfecteerd. 

Vitamine D speelt een essentiële rol in zowel de aangeboren als de adaptieve immuunfuncties. Uit onderzoek is gebleken dat vitamine D een rol speelt bij de reactie op infecties en ziekteverwekkers1,2,3 en dat het de aanmaak van antimicrobiële peptiden kan bevorderen en kan helpen de overmatige activering van de immuunrespons te temperen, om zo de mogelijk schadelijke gevolgen daarvan te voorkomen.4  Uit studies bij mensen is gebleken dat vitamine D ook de kans op acute luchtweginfecties vermindert.5

De 'zonnevitamine' in de schijnwerpers

De COVID-19-pandemie heeft ertoe geleid dat wetenschappers, overheden en consumenten steeds meer aandacht besteden aan de rol van vitamine D bij het helpen voorkomen van infecties en het ondersteunen van de immuunrespons. Uit onderzoek dat vóór het begin van de crisis is uitgevoerd, blijkt dat vitamine D-supplementen het risico op acute luchtweginfecties zouden kunnen helpen verminderen. Uit recent bewijs blijkt dat er een verband bestaat tussen een laag vitamine D-gehalte en een COVID-19-infectie, wat tot brede belangstelling heeft geleid. Dr. Bruins verwijst specifiek naar twee onderzoeken die nieuw bewijs leveren voor het verband tussen de vitamine D-status en COVID-19. 

Het eerste onderzoek, dat in 20 Europese landen is uitgevoerd, onderzoekt het verband tussen vitamine D-spiegels en het aantal COVID-19-gevallen en -sterfgevallen, en concludeerde dat een lagere vitamine D-status de kans op besmetting vergrootte.6 Meer informatie over de tweede studie die door dr. Bruins wordt aangehaald – waarin het verband wordt onderzocht tussen de vitamine D-status en een positieve SARS-CoV-2-testuitslag bij bijna 200.000 Amerikaanse patiënten –7 zal worden besproken in onze volgende wetenschapsblog met deskundige inzichten van dr. Adrian Gombart, wiens onderzoek zich richt op het begrijpen van de invloed van vitamine D op de immuniteit. 

Zorgen voor een optimale inname

Aangezien we minder zonlicht krijgen – hetzij door seizoensgebonden veranderingen, hetzij door veranderingen in onze levensstijl – en maar weinig voedingsmiddelen een voldoende bron van deze vitamine vormen, is het misschien geen verrassing dat mensen over de hele wereld last hebben van een vitamine D-tekort. Er wordt zelfs geschat dat 88% van de mensen wereldwijd een tekort aan vitamine D heeft.8

Maar zoals dr. Bruins uitlegt, zijn er verschillende voedingsoplossingen beschikbaar om de vitamine D-status te verbeteren en zo mensen wereldwijd te helpen hun immuunsysteem te optimaliseren. Het verrijken van basisvoedingsmiddelen zoals melk en brood kan een betrouwbare bron van de ‘zonnevitamine’ vormen om een tekort aan te vullen, net als het dagelijks innemen van vitamine D-supplementen. 

Voortdurend onderzoek en nieuwe inzichten zijn eveneens van essentieel belang voor het verbeteren van de wereldwijde vitamine D-status; ze helpen fabrikanten van voedingsmiddelen en voedingssupplementen inzicht te krijgen in behoeften, uitdagingen en trends die kunnen leiden tot de ontwikkeling van innovatieve en aantrekkelijke oplossingen. Daar is meer voor nodig dan alleen een leverancier van ingrediënten. Daar heb je een partner voor nodig. Als een end-to-end, doelgerichte partner hanteert dsm-firmenich een mensgerichte aanpak, waarbij we al onze nieuwsgierigheid, inzichten en innovatie inzetten in elke fase van de productontwikkelingscyclus. Het brede portfolio van dsm-firmenich, bestaande uit wetenschappelijk onderbouwde producten, op maat gemaakte oplossingen en expertdiensten, kan het verschil maken tussen